Biodegradowalny, bez fosforanów, naturalny - co znaczą te napisy

Napis z przodu to nie jest skład

Na opakowaniu środka czystości są dwa różne teksty: hasło z przodu i wykaz składników z tyłu. Tylko ten drugi jest informacją. Hasło „ekologiczny", „naturalny" czy „przyjazny środowisku" nie jest oznaczeniem, które ktoś nadaje po sprawdzeniu - to zdanie napisane przez producenta. Nasze produkty też takie hasła mają i dlatego ten tekst dotyczy w równym stopniu naszej półki.

To nie znaczy, że wszystkie te napisy są puste. Część z nich niesie konkretną, sprawdzalną informację - trzeba tylko wiedzieć, jaką. Poniżej rozbieramy cztery najczęstsze i pokazujemy, co z nich wynika, a co jest dopowiedzeniem czytelnika.

„Bez fosforanów", „bez chloru", „bez parabenów"

To są deklaracje najbardziej konkretne z całej grupy, bo mówią o czymś, czego w środku nie ma, i da się to sprawdzić w wykazie. Przykład z naszej półki: przy Listkach skoncentrowanego środka do prania producent podaje brak fosforanów, chloru, talku i parabenów. Przy Tabletkach z aktywnym tlenem do zmywarek - brak fosforanów.

Czego z tego nie wynika? Że produkt bez fosforanów jest z tego powodu łagodniejszy dla skóry. Fosforany były w detergentach zmiękczaczem wody, a nie substancją myjącą - ich brak dotyczy wpływu ścieków na wody powierzchniowe, nie tego, jak produkt zachowa się na dłoniach. Warto też wiedzieć, że zawartość fosforanów w detergentach do prania jest w Unii Europejskiej od lat ograniczona przepisami, więc ten napis rzadziej odróżnia produkty od siebie, niż mogłoby się wydawać.

Deklaracja „bez czegoś" jest przydatna wtedy, gdy wiesz, dlaczego akurat tego składnika unikasz. Jeśli nie wiesz - jest tylko napisem.

„Biodegradowalny" i „pochodzenia roślinnego"

Te dwa napisy najczęściej są rozumiane szerzej, niż znaczą.

Biodegradowalny odnosi się do substancji powierzchniowo czynnych - czyli do tego, że rozkładają się w środowisku, zamiast się w nim odkładać. Tak opisany jest u nas Płyn do mycia naczyń na bazie orzecha zapianu. Nie wynika z tego nic o opakowaniu, nic o zapachu, nic o konserwantach i nic o tym, czy wodę po myciu można wylać do ogrodu - nie można.

Pochodzenia roślinnego mówi o surowcu, z którego zrobiono składnik, a nie o tym, jak ten składnik działa na skórę. Substancja powierzchniowo czynna otrzymana z oleju roślinnego nadal jest substancją powierzchniowo czynną i nadal odtłuszcza. Przy Listkach producent podaje właśnie takie sformułowanie: anionowe i niejonowe substancje powierzchniowo czynne pochodzenia roślinnego - to jest informacja o pochodzeniu surowca, nie o łagodności.

Ta sama logika działa przy kosmetykach. Rozpisaliśmy ją szerzej we wpisie Jak czytać skład szamponu - co znaczą nazwy na etykiecie, a przy pH - we wpisie Co znaczy pH na opakowaniu kosmetyku.

„Bez chemii" - i jedyny przypadek, w którym to ma sens

Napis „bez chemii" nie znaczy dosłownie nic, bo woda też jest chemią. Ale w jednym przypadku stoi za nim rzecz konkretna: są produkty, które myją bez dodawania detergentu, bo pracuje sam splot tkaniny. To ściereczki z mikrofibry i to jedyna grupa na naszej półce, przy której zdanie „bez środków czyszczących" opisuje sposób użycia, a nie skład.

• Ściereczka do naczyń - dwie strony, delikatna i ścierna; producent podaje, że usuwa tłuszcz także w zimnej wodzie.
• Dwustronna ściereczka do czyszczenia podłogi - 50 x 60 cm, strona karbowana rozprowadza wodę, gładka zbiera ją bez smug.
• Express-ściereczka do czyszczenia szyb - do szyb i luster.
• Ściereczka-skraber „2 w 1" i Ściereczka PROFI - do powierzchni w całym domu.

Instrukcja przy tych ściereczkach jest krótka i warto ją znać przed zakupem: nie prasować i nie suszyć na grzejniku, bo wysoka temperatura niszczy włókno.

Nasza półka ekologiczna obok siebie

Poniżej cała kategoria - z tym, co producent deklaruje o każdym produkcie. Kolumna „co deklaruje producent" to cytat z opisu, a nie nasza ocena.

Jest w tej tabeli jedna rzecz, która robi więcej dla środowiska niż wszystkie hasła razem wzięte: stopień skoncentrowania. Listki i pasta to produkty, w których nie transportuje się wody, a płyn do naczyń jest koncentratem - rozcieńcza się go samodzielnie w proporcji, którą producent podaje na opakowaniu, innej do zatłuszczonych naczyń, a innej do lżejszych zastosowań. To jest pierwsza rzecz do sprawdzenia przy każdym takim produkcie, bo przekłada się wprost na cenę jednego prania czy zmywania. Same środki do prania porównaliśmy szczegółowo we wpisie Środki do prania - listki, pasta i kapsułki.

Wykaz składników - przykład z naszej półki

Najlepszy przykład tego, po co w ogóle czytać tył opakowania, dają nasze własne Kapsułki do prania odzieży. Producent podaje przy nich pełny wykaz i wygląda on tak: powyżej 30 procent anionowe substancje powierzchniowo czynne, od 15 do 30 procent niejonowe substancje powierzchniowo czynne, poniżej 5 procent enzymy, do tego substancje zapachowe, konserwanty i barwniki - z nazwami.

Co z tego czytamy? Po pierwsze, że produkt opisany jako „higieniczny" nadal zawiera barwniki i konserwanty - jedno nie wyklucza drugiego, a wykaz mówi o tym wprost, w przeciwieństwie do hasła z przodu. Po drugie, że jeśli wiesz o sobie, że reagujesz na konserwanty z grupy izotiazolinonów albo na kompozycje zapachowe, to jest właśnie to miejsce, w którym się o tym dowiesz. Po trzecie, że kolejność i przedziały procentowe pokazują, co w produkcie faktycznie pracuje.

Jeżeli szukasz produktu do prania z możliwie krótkim wykazem, punktem wyjścia są Listki - i to jest wniosek, do którego dochodzi się przez tył opakowania, a nie przez przód. Ta sama zasada dotyczy artykułów higienicznych; opisaliśmy ją przy okazji materiałów we wpisie Z czego zrobione są wkładki i podpaski - materiały i ekologia.

Powiązane produkty

Wszystkie środki do prania, mycia naczyń i sprzątania oraz ściereczki z mikrofibry zebrane są w kategorii Ekologia - tam najłatwiej porównać deklaracje, ceny i stopień skoncentrowania obok siebie.

Podsumowanie

Trzy rzeczy, które warto zapamiętać:

• Hasło z przodu pisze producent, wykaz z tyłu jest informacją. Jeśli masz sprawdzić jedną rzecz, sprawdź wykaz składników.
• „Biodegradowalny" dotyczy substancji myjących, „pochodzenia roślinnego" - surowca, a „bez fosforanów" - ścieków. Żaden z tych napisów nie mówi o tym, jak produkt zachowa się na Twoich dłoniach.
• Skoncentrowanie mówi więcej niż deklaracja. Listki, pasta i koncentrat do rozcieńczania to mniej transportowanej wody i niższa cena jednego użycia.

Jeśli chcesz zacząć od jednej pozycji, najprościej sięgnąć po Listki skoncentrowanego środka do prania albo po Ściereczkę do naczyń - to najtańsza pozycja w całej kategorii Ekologia.