Rośliny w składzie suplementów - które to są i jak je poznać na etykiecie

Roślina na etykiecie ma dwie nazwy i obie są potrzebne

Wykaz składników suplementu podaje roślinę zwykle dwa razy: nazwą polską i nazwą łacińską w nawiasie. To nie jest ozdobnik. Nazwy potoczne bywają niejednoznaczne - "dziki bez", "rumianek" czy "jeżówka" opisują po kilka różnych gatunków, a nazwa łacińska wskazuje jeden konkretny.

Na naszych kartach zobaczysz na przykład zapisy korzeń cykorii (Cichorium intybus), nawłoć pospolita (Solidago virgaurea), morszczyn pęcherzykowaty (Fucus vesiculosus) czy miłorząb japoński (Ginkgo biloba). Jeśli kiedykolwiek reagowałaś na jakąś roślinę i chcesz mieć pewność, że jej unikasz, to właśnie ta nazwa w nawiasie jest tym, czego szukasz - nie nazwa handlowa produktu.

W tym tekście opisujemy wyłącznie co to za rośliny i w jakiej postaci są w opakowaniu. Nie opisujemy, co robią z organizmem - to informacja z etykiety i z rozmowy z lekarzem, a nie z artykułu w sklepie. Suplement diety jest środkiem spożywczym, nie lekiem, i nie zastępuje ani zróżnicowanej diety, ani porady lekarza.

Wyciąg, ekstrakt, koncentrat, proszek - cztery różne rzeczy

Ta sama roślina może trafić do kapsułki na kilka sposobów i wykaz składników mówi, na który. Warto znać cztery zapisy, bo powtarzają się na większości opakowań.

• Sproszkowany surowiec - wysuszona i zmielona część rośliny, bez żadnej obróbki. Tak zapisano na przykład sproszkowane algi morszczynu i sproszkowane nasiona kardamonu.
• Wyciąg z zapisem proporcji, na przykład "1:10" - najczęstszy zapis w tej kategorii. Oznacza, ile surowca zużyto na jednostkę gotowego wyciągu. Przy nawłoci pospolitej w preparacie ZLATOPHYT producent podaje wyciąg 1:10 w ilości 52 mg, a proporcja pozwala porównać dwa produkty z tą samą rośliną.
• Ekstrakt standaryzowany - wyciąg, przy którym producent podaje dodatkowo zawartość konkretnego związku. Przy kurkumie w preparacie Glutathione Complex wygląda to tak: ekstrakt z kłącza kurkumy 80 mg, w tym kurkuminy 12 mg.
• Olej tłoczony - postać całkiem inna niż proszek, bo nośnikiem jest tłuszcz. Tak zrobiony jest Złoty amarantus: w kapsułce znajduje się olej z amarantusa.

Praktyczny wniosek jest prosty: "zawiera żeń-szeń" nie znaczy nic, dopóki nie wiesz ile i w jakiej postaci. Ta sama zasada obowiązuje przy kosmetykach - opisaliśmy ją w tekście Jak czytać skład szamponu.

Przegląd - które rośliny stoją w naszych preparatach

Poniżej zestawienie surowców roślinnych z wykazów składników i produktów, w których je znajdziesz. Ilości podajemy tam, gdzie producent umieścił je na karcie.

Całą tę grupę znajdziesz w kategorii Suplementy diety, a pozycje przewidziane przez producenta dla kobiet dodatkowo w dziale Zdrowie kobiety.

Rośliny, które rosną także u nas

Sporo surowców z tej listy nie jest wcale egzotycznych i to bywa zaskoczeniem. Nawłoć pospolita to ta żółta roślina z przydroży i nieużytków, kwitnąca późnym latem. Lubczyk rośnie w ogrodach jako przyprawa i pachnie dokładnie tak, jak kojarzysz. Cykoria to niebiesko kwitnąca roślina z miedz, której korzeń od pokoleń palono jako namiastkę kawy - i w napoju instant z cykorią odpowiada właśnie za ten charakterystyczny, lekko przypalony smak.

Do tej samej grupy należą rumianek, nagietek, koniczyna, dzika róża, karczoch i len. Ostropest plamisty jest rośliną z rodziny astrowatych, o charakterystycznych biało nakrapianych liściach.

Wniosek praktyczny: jeśli wiesz o sobie, że reagujesz na rośliny z rodziny astrowatych - a należą do niej rumianek, nagietek, jeżówka i ostropest - to jest dokładnie ta informacja, której szukasz w wykazie składników przed zakupem. Znajdziesz ją w bloku ze składem na każdej karcie w kategorii Suplementy diety.

Surowce spoza Europy i te, które roślinami nie są

Druga część listy pochodzi z dalszych stron świata, a część w ogóle nie jest rośliną - i to warto rozróżniać.

• Żeń-szeń (Panax ginseng) - bylina uprawiana w Azji Wschodniej. W kapsułkach z mleczkiem pszczelim użyto ekstraktu z liści, a nie z korzenia, i producent zapisuje to wprost.
• Rhodiola crenulata - gatunek z wysokich partii gór Azji, blisko spokrewniony z różeńcem górskim znanym z europejskich stanowisk.
• Kurkuma i miłorząb japoński - pierwsza to kłącze rośliny z rodziny imbirowatych, drugi to drzewo, z którego pozyskuje się liście.
• Shiitake i błyskoporek podkorowy (czaga) - to grzyby, nie rośliny. Pierwszy jest w kompleksie z orzechem włoskim, drugi w preparacie Mumio i czaga, jako wyciąg z owocników 1:10 w ilości 225 mg.
• Morszczyn pęcherzykowaty - brunatnica, czyli glon morski, a nie roślina lądowa. W ZLATOPHYT występuje jako sproszkowane algi.
• Mumio - substancja pochodzenia mineralnego zbierana w górach, w preparacie w postaci koncentratu w proszku. Nie jest ani rośliną, ani grzybem.

Grzyby w składach to osobny temat, który rozwinęliśmy przy okazji innego surowca - w tekście Maczużnik chiński - co to za grzyb i jak poznać go w składzie. Jeśli interesuje Cię, skąd biorą się receptury z surowcami azjatyckimi, więcej tekstów zebraliśmy w dziale Naturalne składniki i medycyna chińska.

Ta sama roślina w kremie i w kapsułce to nie ten sam surowiec

Żeń-szeń jest w naszej ofercie i w suplemencie, i w kosmetykach. To jednak nie jest ten sam materiał: do kremu trafia wyciąg przygotowany pod recepturę kosmetyczną i opisany w wykazie INCI, do kapsułki - ekstrakt przeznaczony do spożycia, opisany zgodnie z prawem żywnościowym. Inne przepisy, inne wykazy, inne badania - mimo tej samej nazwy rośliny na opakowaniu.

Dlatego opisujemy je osobno. Jeśli szukasz żeń-szenia w pielęgnacji, zebraliśmy to w tekście Żeń-szeń w kosmetykach. Jeśli w preparacie do spożycia - zostań w kategorii Suplementy diety i czytaj wykaz składników z karty.

I rzecz, którą trzeba powiedzieć wprost: obecność rośliny znanej z tradycji nie czyni z suplementu leku. Producent pisze na opakowaniach, że preparat nie jest lekiem i nie zastępuje zróżnicowanej diety. Jeśli przyjmujesz leki na stałe albo leczysz się przewlekle, decyzję o sięgnięciu po preparat roślinny zostaw lekarzowi lub farmaceucie - oni znają Twoją sytuację, etykieta jej nie zna.

Powiązane produkty

Preparaty z surowcami roślinnymi zebrane są w kategorii Suplementy diety, a te przewidziane przez producenta dla kobiet również w dziale Zdrowie kobiety. Wybierając, porównuj trzy rzeczy z wykazu składników: nazwę łacińską rośliny, postać surowca i podaną ilość. Pełny opis tego, co producent umieszcza na opakowaniu, znajdziesz w tekście Suplementy diety - co jest w ofercie i co pisze producent na opakowaniu.

Podsumowanie

Trzy rzeczy do zapamiętania:

• Nazwa łacińska w nawiasie jest najważniejszą informacją w wykazie - to ona jednoznacznie wskazuje gatunek, a nie nazwa handlowa preparatu.
• Postać surowca zmienia produkt. Sproszkowane ziele, wyciąg 1:10, ekstrakt standaryzowany i olej tłoczony to cztery różne rzeczy, nawet gdy roślina jest ta sama.
• Nie wszystko, co roślinne z nazwy, jest rośliną. Shiitake i czaga to grzyby, morszczyn to glon, a mumio nie należy do żadnej z tych grup.

Jeśli szukasz konkretnej rośliny, najprościej zacząć od karty z najpełniej rozpisanym składem - to ZLATOPHYT i Geroproline, gdzie każdy surowiec ma podaną nazwę łacińską, postać i ilość. Potem przejrzyj obok siebie całą kategorię Suplementy diety i porównaj wykazy.